Velkomen til....

 

 

 

|  Adresse: Neslia 74, 5470 Rosendal |  Mobil. 93 06 98 03 |  Org.nr 969 228 MVA |  E-post: kariope@kinsarvik.net |

 


 OM PLANTETUNET fram til 2016:

Urte-og staudegartneriet og einmannsbedrifta ’PLANTETUNET Pryd-og nyttestauderstarta opp i 1993 på Instanes,-eit lite småbruk i nærleiken av Kinsarvik

i Ullensvang herad.Men frøet til Plantetunet vart nok alt sådd i 1982,då eg som ung og nyutdanna gartnar fekk kraftig pollenallergi.Men det var gartnar eg ville vera! Og sidan tradisjonell skulemedisin ikkje hjelpte meg den gongen,gjekk eg over til å prøva alternativ medisin.Der møtte eg urtene for første gongen,i tillegg til kosthalds-endring.Det vart eit positivt møte for min del.Med bakgrunn i dette,og med god støtte gjennom eit kvinnenettvek+ etablerarstipend frå fylket så vart Plantetunet til. Økologisk dyrking vart då det naturlege valet.

 I 2004 kjøpte eg hus i Kinsarvik,og har hatt planteproduksjonen på tomta mi i byggefeltet t.o.m.2013.Eg har hatt ein demonstrasjonshage der og sjølvbetjenings-sal når eg ikkje har vore heime.Eg har heilt sidan starten reist på torg rundtomkring.Det var den beste måten å nå ut til kundane på,i tillegg til å ha postordresal.Det har vore utruleg gjevande å kunna reisa ulike stader,- både i aust og vest og treffa så mange hyggelege og positive kundar!

Men det har òg sjølvsagt vore svært travelt i sesongane med både produksjon og sal.Og i 2013 var det tid for å justera kursen.Eg trong ein pause i produksjonen for å få det til.

I 2014 og 2015 har eg vore sesongtilsett i Baronihagen,og vekependla mellom Kinsarvik og Rosendal.Eg har vore på torgsal i Kvinnherad mange gonger,heilt sidan Folgefonntunellen opna.Eg likar landskapet her,-og har i nokon år hatt tankar om å flytta hit.I april 2015 la det seg til rette slik at eg fekk kjøpt meg eit husvære,og i oktober vart huset i Kinsarvik selt.

 

PLANTETUNET I 2016:

Eg skal vera sesongtilsett i Baronihagen sesongen 2016 òg,så det vert heller ikkje nokon produksjon dette året.Om det vert produksjon av planter i framtida har eg ikkje teke stilling til enno.Når ein flyttar på seg er det alltid eindel endringar,-og eg let tida visa kva som skal skje.Plantetunet som einmannsføretak består i alle fall,og så vil nok ting falla på plass etter kvart.

Men eg kjem til å reisa nokon turar på torgsal ulike stader utover våren og føresommaren for å selja dei plantene eg tok med frå Kinsarvik.

 (les meir: plantelister og bestilling).

 

BOKA OM NYTTEPLANTENE : ’URTESTAUDER TIL BÅDE PRYD OG NYTTE’

For dei som er interessert i å vita litt meir om dei ulike urtene/nytteplantene som står på sortslista og bruken av dei,så har eg skrive ei bok der desse og nokon andre er omtala nærmare.Boka er på ca.100 sider.I første delen er dei vanlegaste urtene til mat omtala,og i den andre delen dei meir el.mindre kjente urtestaudene til ulike nyttige føremål (nokon få er 2-årige).Dei fleste plantene er vist med teikningar,slik at dei lett kan kjennast att ute i hagen.I boka er òg ein liten del med generelle opplysningar om dyrking,formeiring, gjødsling,hausting,tørking m.m.,og om ulike måtar å laga til urtene på.Eg har fått gode tilbakemeldingar på at boka er oversiktleg og lett å slå opp i for å finna opplysningar om kvar enkelt plante.Den har òg vore brukt til kursmateriale. BOKA  KAN TINGAST HJÅ PLANTETUNET OG KOSTAR KR.225,-

HER ER EIT EKSEMPEL PÅ KORLEIS BOKA TEK FØRE SEG KVAR ENKELT PLANTE:

 

 

 

 

 

 

(ikkje bilete i boka,men teikningar)

 

Malva sylvestris (malva sylv.mauritiana)

 

 

APOTEKERKATTOST  Malva sylvestris

Kattostfamilien     2-fleirårig,frør seg.    Hardfør.

 

IMG_3065.JPG

HØGD: 40-90 cm FARGE OG BLØMINGSTID: Lilla blomar i juni-sept.Det finst òg andre sortar med litt mørkare lilla blomar (malva sylv.ssp. mauritiana),og med meir rosa blomar (malva sylv.’Zebrina’).

VEKSEPLASS:Trivst i sol eller halvskugge.Den er lett å dyrka,og veks på ulike jordartar,men likar best når jorda er veldrenert og ikkje altfor tung.

INNHAUSTING: Haust unge blad etter behov og bruk dei friske.Blad som skal tørkast kan haustast når planta har begynt å bløma,for då er slimstoffinnhaldet høgast.Dersom ein skjær ned planta etter bløming,vil den gjerne koma til å bløma ein gong til.Blomane kan plukkast friske til bruk i mat,og dei kan tørkast til teblandingar,potpourri eller medisinsk bruk.

FORMEIRING: Så vår eller føresommar,eller ta basis-stiklingar seint på våren eller om sommaren.Ein kan òg ta urteaktige stiklingar av unge skòt.Apotekerkattost oppfører seg ofte som 1-årig,men den kan lett så seg sjølv.Ein kan òg hausta frø av den (så inne el.direkte ute haust el.vår).

HISTORIKK OG BRUK: Apotekerkattost høyrer naturleg heime i Europa,Vest-Asia og Nord-Amerika.Den vart omtala i kinesiske skrifter for 5000 år sidan,og den har vore svært mykje brukt som lækjemiddel og matplante sidan år 700 f.Kr.Moses skal ha brukt malva mot feber då han vandra i ørkenen.Plinius gav den det latinske namnet malacho,-truleg frå malachi,som er det greske ordet for å mjukgjera,-og som viser til dei mjukgjerande og lækjande eigenskapane til planta p.g.a.slimstoff-innhaldet.Grekarane brukte unge skòt av apotekerkattost som grønsak,og i klosterhagane våre var den kjent som ei allsidig grønsak-,lækje-og prydplante.Blad og blom vart brukt på insektstikk,sår og betennelsar,og som mjukgjerande ingrediens i kosmetikk.I folkemedisinen brukte ein knuste blad,rot og blom til grautomslag på svulstar,øyreverk m.m.

MAT: Unge toppar kan brukast i salat,supar el.dampast som grønsak.Blomen vert brukt i urtete-blandingar og som pynt på maten,i salatar,på kaker m.m. (prøv for eksempel lilla apotekerkattost på gul gelè i eit barneselskap!) Til pynt på maten held blomane seg lenge når maten står kjøleg,-heilt til for eksempel kaka er eten opp.

MEDISIN: Apotekerkattost inneheld eteriske oljer,garvestoff,slimstoff,glykosid m.m.Den er sårhelande,betennelseshemmande og slimløysande,og skal hjelpa mot bronkitt, halsinfeksjonar,hoste,hesheit,astma,katar m.m.Den skal helbreda alle slimhinner,og til luftvegane er den fin å bruka saman med fenikkel og anis.Til te er det best å laga eit kaldt-vatnsuttrekk av apotekerkattosten.Ein tek då ei toppa ts til 2,5 dl vatn,let det trekkja natta over,og varmar det så opp.Utvortes kan ein bruka planta som kompress el.avkok i badevatnet til utslett,byllar og sår.Den er òg fin å bruka ved tørre auger/tårekanalar,og på sår kan ein òg bruka den saman med groblad som kompress eller omslag.Ein kan òg gni frisk plantesaft av blada direkte på insektstikk,noko som er enkelt og effektivt.

KOSMETIKK: Den kan òg brukast som mjukgjerande middel i ansiktsvatn,kremar m.m.

VERDI I HAGEN: Ei nydeleg plante som passar godt saman med akeleier,marikåpe m.fl.,og som er svært anvendeleg!

 

 

PLANTETUNET HAR ÒG RINGBLOMSALVE FOR SAL:

 

IMG_3684.JPG

 

STORLEIK PÅ KRUKKENE:  20 ml og 40 ml

PRIS:  kr.45,- og kr.80,- pr.krukke (+ frakt)

 

SALVEN INNEHELD: krunblad av ringblom,

olivenolje og bivoks.

 

KAN BRUKAST TIL:  Fin å bruka på sår og sprukken hud på henderog føter (smør gjerne på om kvelden),som neglesalve,lippesalve,kulde-

krem,på frostknutar,fotsopp,åreknutar,brannsår,

kviser,eksem(tørt)og utslett.Kan brukast ved

bleieutslett,på såre brystvorter v/amming,mot kviser,

som potefeitt på såre hundepotar m.m.Ringblom er svært sårhelande,og difor kan den til og med

brukast på sår som har vanskeleg for å gro.

 

BESTILL HJÅ: PLANTETUNET

mob.93069803 el.epost kariope@kinsarvik.net

 

RINGBLOM (Calendula officinalis):

Ei spennande plante med nydelege orange el.gule blomar som kan brukast til mangt.

Lyser opp i hagen,og blømer til langt utpå hausten.Ringblom er ei 1-årig plante,

men frør seg lett sjølv.Høgda er 30-60 cm.

 

MAT: Friske krunblad kan brukast f.eks.i salatar,til pynt på kaker m.m.,til smak

og farging av ost,smør,supar,stuingar.Tørka krunblad til te,i teblandingar,brød,kaker

og anna mat.

 

MEDISIN: Ringblom skal vera betennelseshemmande,sårhelande,desinfiserande,

lett krampeløysande,berolegande,sveitte-og galledrivande og blodtrykksenkande.

Til utvortes bruk er ringblom eit godt sårmiddel,-som salve,grautomslag,

el.kompress dyppa i ringblom-te.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                            JORDSKOKK (helianthus tuberosus)

                                                     Jordskokk er ei fleirårig grønsakplante med ujamne knollar som kan verta på srorleik med ein tennisball.

                                                       DYRKING: Den vert dyrka som potet med setjeknollar,og har omtrent same bruksområdet som potet.Knollane tåler godt frost,

                                                     og kan difor liggja i jorda om vinteren.Ein tek opp knollar v/behov om våren,evt.tek opp noko om hausten og lagrar kjøleg (ca.0 grader).

                                                    Jordskokk er lett å dyrka.Den kan trivast i ei steinfri sand-og siltaktig jord,men den er òg dyrka på tyngre leirhaldig jord med godt resultat.

                                                    Set knollane gjerne i ein utkant eller inntil eit gjerde,sidan planta vert ganske høg (ca 2 m).Evt.kan den brukast som lèskjerm.

                                                    Set 4-8 knollar pr.kvadratmeter,og ikkje djupare enn 10 cm.

                                                     BRUK:  Jordskokk har ein søt,nøtteaktig smak,og kan etast rå,kokt,eller i supar m.m.Den inneheld mykje jern,kalsium,magnesium og

                                                     C-vitamin.For diabetikarar er jordskokk ein god erstatning for potet,sidan den har inulin som lagringskarbohydrat i stadenfor stivelse.

                                                     I bakverk kan purè av jordskokk erstatta 20-50% av kveitemjølet sidan den er eit godt bindemiddel.Søtsmaken gjer òg at jordskokken

                                                     er eigna som søtningsmiddel.

 

                                                     PRIS:  Kr.5,- til kr.15,-pr knoll etter storleik